اثربخشی مداخله شناختی رفتاری مارتین بر بهزیستی روان شناختی و انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان تیزهوش دوره متوسطه دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی کودکان استثنایی، گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران، hosein2.jam@gmail.com,

2 نویسنده مسئول، استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران، febram315@yahoo.com

3 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران، eftekharsaadi@yahoo.com

4 استاد مدعو گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز. ایران و دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه اصفهان a.abedi@edu.ui.ac.ir ,

چکیده

مقدمه: نقش بی‌بدیل آموزش و پرورش در رشد همه جانبه ایجاب ‌‌می‌کنند به همه‌ی دانش آموزان مشغول به تحصیل آن از جمله کودکان تیزهوش در همه زمینه‌‌ها تحصیلی و رفتاری و غیره توجه داشت. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روش شناختی رفتاری مارتین بر بهزیستی روانشناختی و انگیزش تحصیلی دانش آموزان تیزهوش پسر دوم متوسطه انجام گرفت.
روش پژوهش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل دانش آموزان پسر تیزهوش دوره متوسطه دوم اصفهان در سال تحصیلی 1399-1398 بود. در این پژوهش از روش نمونه گیری هدفمند و گمارش تصادفی استفاده شد. بدین صورت که تعداد 30 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری هدفمند از بین دانش آموزان تیزهوش دوره متوسطه اول شهر اصفهان انتخاب و به صورت تصادفی در گروه‌‌های آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش مداخله آموزشی را طی دو ماه در 11جلسه 75 دقیقه ای دریافت نمودند. پرسشنامه‌‌های مورد استفاده پرسشنامه بهزیستی روانشناختی پکران(1989) و انگیزش تحصیلی والراند و همکاران (1992) بود. داده‌‌های حاصل از پژوهش به  شیوه تحلیل کوواریانس چندمتغیره (مانکوا) توسط نرم افزار  SPSSنسخه 24 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد روش شناختی- رفتاری مارتین بر مولفه های بهزیستی روانشناختی(003/0 P< ، 48/7= F) و انگیزش تحصیلی بیرونی(001/0 P< ، 78/14= F) و دورنی(001/0 P< ، 39/12= F) اثربخش است.
نتیجه گیری: باتوجه به اثر بخشی شناختی رفتاری مارتین بر افزایش  بهزیستی روانشناختی و هم‌چنین افزایش انگیزش بیرونی و درونی توصیه می شود که در نظام آموزشی از این روش برای افزایش بهزیستی روانشناختی و انگیزش تحصیلی دانش آموزان بهره گرفته شود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effectiveness of Martin’s Cognitive Behavioral Intervention on Educational Motivation and Psychological Well-being of Gifted High School Students

نویسندگان [English]

  • Hasan Jamshidian 1
  • Fariba Hafezi 2
  • Zahra Eftekhar Saadi 3
  • Ahmad Abedi 4
1 PhD Student Psychology and Education of Exceptional Children, Ahvaz Branch, Azad University, Ahvaz, Iran, Hosein2.jam@gmail.com
2 Corresponding author: Assistant Professor Department of Psychology, Ahvaz Branch. Islamic Azad University, Ahvaz, Iran, Febram315@yahoo.com
3 Assistant Professor Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran eftekharsaadi@yahoo.com
4 Visiting Professor, Department of Psychology, Ahvaz Branch , Islamic Azad University, Ahvaz Iran and Associate Professor, Department of Psychology Esfahan University, Esfahan, Iran, a.abedi@edu.ui.ac.ir,
چکیده [English]

Introduction: The irreplaceable role of education in all aspects of development requires paying attention to all students including gifted children in all educational and behavioral fields, etc. Accordingly, the present study was conducted to investigate the effectiveness of Martin's behavioral methodology on the psychological well-being and academic motivation of gifted male high school students.
Methods: The present study used a quasi-experimental with a pre-test-post-test design and a control group. The statistical population of the present study included gifted male high school students in Isfahan in the academic year 2010-2011. The purposive sampling and random assignment methods were used in this study. Thus, 30 students were selected by purposive sampling method from gifted high school students in Isfahan and they were randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group received educational intervention in 13 sessions of 75 minutes over two months. The questionnaires were Pekran's (1989) Psychological Welfare Questionnaire and Walrand et al. (1992) Academic Motivation Questionnaire. The data were analyzed by multivariate analysis of covariance (MANCOVA) using SPSS/24 software.
Results: The results showed that Martin's methodological-behavioral method is effective on the components of psychological well-being (F=7.48,P< 0.003) and external academic motivation(F=14.78,P< 0.001) and internal academic motivation(F=12.39,P< 0.001). This method can be used to increase psychological well-being and academic motivation.
Conclusion: Considering the cognitive effectiveness of Martin's behavior on increasing psychological well-being as well as increasing external and internal motivation, it is recommended that this method be used in the educational system to increase students' psychological well-being and academic motivation.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Martin's methodological
  • behavioral model" psychological well
  • being" academic motivation" gifted students
  1. 1.White SLG., Graham LJ., Blaas S.. Why do we know so little about the factors associated with gifted underachievement? A systematic literature reviews. Educational Research Review, 2018; 24: 55-66.

    2.Ryff CD.. Psychological Well-being in Adult Life, Current Directions in Psychological Science, 1995; 4: 100- 104.

    3.NEL L. The Psychoneurological Experiences of Master s Degree Students In Professional Psychology Programs: An Interpretative Phenomenological Analysis. Thesis in fulfilment of the requirements for the degree. Department Of Psychology Faculty of The Humanities: University of The Free State Bloemfontein. 2011; 48- 84.

    4.Guenole F., Speranza M., Louis J., Fourneret P., Revol O., Baleyte J.. Wechsler profiles in referred children with intellectual giftedness: Associations with trait-anxiety, emotional dysregulation, and heterogeneity of Piaget-like reasoning processes. European Journal of Pediatric Neurology, 2015;19(4): 402-410.

    7.Seif AA. Modern Educational Psychology, Psychology of Learning and Education, Seventh Edition. Tehran: Doran Publishing, 2016.

    5.Atash Rooz B., Naderi F., Pasha R., Iftikhar Saadi Z., Askari P.. The effect of expectation-value motivational model on internal and external academic motivation, educational employment, and academic performance of mathematics, Quarterly Journal of Child Mental Health ,2018; 5(2): 95-83.

    6.Deci EL., Ryan RM.. Handbook of self-­ determination research. Rochester, NY:  University of Rochester Press, 2002.

    8.Ochani M., Hatami J., Hejazi E.. Predicting the inner motivation of female students through basic psychological needs in mathematics, Quarterly Journal of Applied Psychological Research, 2015; 6 (3): 101-113.

    9.Berking M., Znoj H.. Entwicklung und Validierung eines Fragebogens zur standardisierten Selbsteinschätzung emotionaler Kompetenzen (SEK-27). Zeitschrift Psychiatr Psychol Psychother. 2008;56(2):141-53. DOI: 10.1024/1661 -4747.56.2.141

    10.Memarian AD., Abedi A., Shoushtari M.. The Effectiveness of Martin Multidimensional Cognitive-Behavioral Interventions on Academic Motivation of Third Grade Female Junior School Students, Journal of New Educational Approaches, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, 2015.

    1. Azad H.. Psychopathology. 5th ed. Tehran: Beast; 2005: 221-68.
    2. Martin AJ., Liem GAD.. Academic personal bests (PBs), engagement, and achievement: A cross-lagged panel analysis. Learning and Individual Differences, 2010;24: 265-270.

    13.Hadadranjbar S., Sadipour E., Delavar A., Delavar A., Qavam S.. Effectiveness of Training Program based on Cognitive- Behavior Approach on Academic Emotions in Students with Academic Self-Defeating Behaviors. Educ Strategy Med Sci. 2018; 11 (1) :108-117.

    14.Mikaeli Manieh F.. Investigating the psychological well-being of undergraduate students at Urmia University. Knowledge horizon; Quarterly Journal of Gonab University of Medical Sciences and Health Services,2010; 16 (4): 47-31.

    15.Sefidi F., and Farzad, V.. Validation of Ryff psychological well-being test in students of Qazvin General Medical University. Scientific Journal of Qazvin University of Medical Sciences,2012; 16 (1): 71-65.

    16.Vallerand R J., Pelletier LG., Blais MR., Briere N M., Senecal C., Vallieres EF.. The Academic Motivation Scale: A measure of intrinsic, extrinsic, and motivation in education. Educational and Psychological Measurement,1992; 52(4): 1003-1017.

    17.Pekrun R., Goetz T., Frenzel Anne C., Barchfeld P., and Perry Raymond P.. Measuring emotions in students’ learning and performance: The Achievement Emotions Questionnaire (AEQ). Contemporary Educational Psychology,2011; 36: 36-48.

    1. Moattari M., Ebrahimi M., Sharifi N., Rouzbeh J.. The effect of empowerment on the self-efficacy, quality of life and clinical and laboratory indicators of patients treated with hemodialysis: a randomized controlled trial. Health and quality of life outcomes 2012; 10(115): 1-10.

    19.Pintrich PR.. Motivational and self-regulated learning components of classroom academic performance. In M. L. Maehr, & P. R. Pintrich (Eds.), Advances in motivation and achievement, Greenwich, JAI Press, 2004: 371-401.

    20.Martin AJ.. Enhancing student motivation and engagement: The effects of a multi-dimensional intervention. Contemporary Educational Psychology, 2008; 33(2): 239-269. doi: 10.1016/j.cedpsych. 2006; 11:003

دوره 11، الف(ویژه جوانان) - شماره پیاپی 29
مقالات
شماره ویژه تابستان
شهریور 1400
صفحه 57-72
  • تاریخ دریافت: 05 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 15 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 12 شهریور 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 12 شهریور 1400